Specialty koffie staat voor de hoogste kwaliteit bij elke stap in het koffie proces, van de koffieplantage tot in je kopje. De laatste jaren is er meer vraag naar – en meer waardering voor – een goede kop koffie. Ook is er meer aandacht voor de herkomst van koffie, de omstandigheden op de plantages en de duurzaamheid van de koffieteelt. Hierdoor is er een markt voor specialty koffie ontstaan.
Omdat specialty koffie gegarandeerd van goede kwaliteit is, is het duurder dan gewone koffie. Gelukkig zijn steeds meer mensen bereid om meer geld neer te leggen voor koffie van de allerbeste kwaliteit.
Speciality koffie is ook traceerbaar, wat betekent dat je weet uit welke land en zelfs van welke plantage de koffie afkomstig is. Deze traceerbaarheid is belangrijk om transparantie in het hele proces te verzekeren. Zo weet je dat de koffieproducenten een eerlijke prijs krijgen voor hun product.
Waar komt de term ‘specialty koffie’ vandaan?
De term ‘specialty koffie’ werd voor het eerst gebruikt in 1974 door Erna Knutsen, toen ze zei dat speciale geografische microklimaten koffiebonen met unieke smaakprofielen voortbrengen. Sindsdien heeft de Specialty Coffee Association (SCA) deze definitie uitgebreid en een lijst opgesteld met specifieke criteria voor specialty koffie.
Hoe wordt specialty koffie beoordeeld?
Aan de hand van de SCA-criteria wordt beoordeeld of groene koffiebonen als specialty coffee kunnen worden geclassificeerd. Afgezien van het feit dat specialty coffee bijna altijd Arabica is en op grote hoogte in optimale omstandigheden wordt verbouwd, moet de koffie tijdens cupping meer dan 80 van de 100 punten scoren voor de volgende criteria:
- Aroma
- Smaak
- Nasmaak
- Aciditeit
- Body
- Balans
- Uniformiteit
- Clean cup
- Zoetheid
- Defecten /negatieve smaken
Cupping wordt uitgevoerd door gekwalificeerde cuppers (ook wel Q Graders genoemd), nadat de groene bonen volgens de SCA richtlijnen zijn gebrand.
De groene bonen worden ook op hun fysieke eigenschappen beoordeeld. Zo wordt 350 gram groene bonen gecontroleerd op defecten. Die 350 gram bonen mag geen primaire defecten hebben (zoals zure bonen of zwarte bonen) en minder dan vijf secundaire defecten (zoals gebroken bonen) om als specialty koffie te worden beschouwd.
Waarom specialty koffie?
Specialty koffie is ideaal voor mensen die de complexiteit en de verfijnde smaken van koffie waarderen. Bij specialty koffie wordt veel aandacht besteed aan de smaak en volgens de SCA moet een kop koffie die met specialty koffiebonen gezet is een sterke aroma hebben.
Een van de doelen van specialty koffie is om de unieke smaken en aroma’s van de bonen van specifieke plantages of regio’s naar boven te halen. Je hebt dus veel keuze als het gaat om specialty koffie, want er zijn heel veel verschillende smaken. Deze bonen worden bij voorkeur niet voor dark roasts gebruikt, want bij een dark roast worden deze unieke smaken bijna helemaal weggebrand.
Nog een reden om voor specialty koffie te kiezen is dat het een verantwoorde keuze is. Koffieboeren worden een eerlijke, hoge prijs betaald voor specialty koffiebonen. Vaak ontstaat er een directe handel tussen de koffiebranders en de koffieboeren, waarbij de koffiebranders zelf naar de plantages reizen om de koffiebonen te bekijken en met de koffieboeren te onderhandelen.
Speciality koffie kopen
Als je specialty koffie wilt kopen, is het een goed idee om naar een koffiespeciaalzaak te gaan, in plaats van naar de supermarkt. Hier kan de verkoper je vertellen over de herkomst van de koffie, de branddatum, de smaak en voor welke zetmethoden de koffie het meest geschikt is.
Specialty koffie wordt in kleine batches gebrand om versheid te behouden. Hoewel koffie lang kan worden bewaard, neemt de kwaliteit na verloop van tijd wel af, dus het is belangrijk om naar de branddatum te vragen. Let wel op dat vers gebrande koffie ook tijd nodig heeft om te rusten zodat de aroma’s zich kunnen ontwikkelen. Je kunt de verkoper vragen hoe lang de optimale rustperiode is voor het specifieke koffiesoort dat je wilt kopen.
Bij het kopen van specialty koffie hoef je niet kijken naar een Fairtrade logo, want specialty koffie wordt per definitie op eerlijke, duurzame wijze geteeld en de koffieboeren verdienen ook een hogere prijs voor specialty koffie, zonder dat de prijs centraal gereguleerd hoeft te worden. Daarnaast zorgt Fairtrade niet voor een hogere kwaliteit, terwijl specialty koffie dat wel doet.
Wij raden ook aan koffiebonen te kopen in plaats van gemalen koffie. De bonen blijven langer vers en door de koffiebonen zelf te malen direct voor het zetten, krijg je een betere smaak en meer aroma’s in je koffie.
Hoe haal je het beste uit specialty koffie bij het zetten?
Niet alleen de groene koffiebonen, maar ook het brandprofiel en de zetmethode zijn belangrijk voor de smaak van een kop speciality koffie.
Light roasts en medium roasts passen goed bij specialty koffie, omdat de aroma’s zich goed ontwikkelen en niet worden weggebrand, wat wel het geval is met dark roasts.
Naast het kiezen van een geschikt brandprofiel is het ook belangrijk om een geschikte zetmethode te gebruiken om de beste smaak uit speciality koffie te halen. Slow brew methodes zijn bijvoorbeeld ideaal om de complexe, verfijnde smaken van specialty koffie naar boven te halen.
Wil je thuis verschillende specialty koffies uitproberen? Koop hier een proefpakket.
